Over Oooom Piet:
hoe/wat/waarom

Oooom Piets groei-
en alle helpers die dat mogelijk maakten

Oooom Piet is de Indische Tak van de in 1994 opgerichte 16 september stichting.
In 1997 begon Oooom Piet als Toko Oooom Piet met een kleine stand op, toen nog, de Pasar Malam Besar in Den Haag. Wij noemden dat onze Handelende Tak.
Terwijl Lexa op Bali en Java inkopen aan het doen was, rondgereden door en soms logerend bij Komang Anantara, regelde Marian Dozy in Nederland, alleen per fax in contact met Lexa, alles voor de stand op de Pasar. Er kwam een prachtig drukwerk met foto's om Oooom Piet te lanceren.
Haar dochter Annemarie zorgde voor de aankleding en inrichting van dat standje. Samen met vriendin Floor. Op het allerlaatst kwam Lexa erbij, net terug uit Bali en druk met het inklaren van de luchtvracht. Tio uit Yogya maakte de letters die gestyleerd nu nog boven deze site-pagina's staan. Ook het zwart-wit geblokte polengdoek gebruiken wij nog steeds- lekker anders dan de traditionele batik.
Daarnaast zorgde Marian voor de eerste helpers van wat later de Oooom Piet helpersfamilie werd- 'gewoon' Nederlands en mensen met wortels in Indonesië. Tina en Tio kwamen uit Yogya, en bleven jaren lang trouwe helpers op pasars en beurzen. Tina begon bovendien de traditie van de helperskumpulan, die op het Plantsoen in Leiden met Cok als kepala dapur- baas in de keuken- en met Komang als tukang sateh in het plantsoen, aan het hoofd van enthousiast met de kipas wapperende buurjongens tot een ware happening uitgroeide. Compleet met grobak voor de soto.
Cynthia uit Java-Leiden bracht ons in 2000 in contact met Heri Lahamid uit Pekanbaru-Rijswijk. Heri werkte zich snel op. Samen met Indah Verbeek uit Surabaya-Utrecht werd zij rechterhand van Lexa en ere-nichtje van (Oo)oom Piet, en met Ferry samen Oooom Piet een heuse 'pasarbaby' schonk- in 2004 lekker duttend achter decoratief over de box-rand hangende doeken- maar goed in de gaten gehouden door de djaits, die dat eerste jaar nog in Rijswijk logeerden. Heri's man Ferry verhuist straks met zijn gezin naar Pekanbaru- maar ondertussen is hij wel, naast verkoper, sjouwer en chauffeur, jarenang stichtingsbestuurslid geweest.
Zou het nu de beurt zijn van Indah's man Martijn? Voor de nieuwe incarnatie van de 16 september stichting, ni9neLives, zou deze man met neus voor hoe-iets-verkoopt wel eens helemaal de juiste kunnen zijn! En het past in de Oooom Piet-traditie van vrouwen die als klant of helper zijn begonnen van wie de mannen om onnaspeurbare redenen zich ook bij de Oooom Piet-familie aansloten en opgewekt sjouwden en verkochten, inrichtten en afbraken. Henk van Erica, Niels van Anna, Niels van Taryn. Ook zoons lieten zich meeslepen- Mo van Taryn, Alex en Andre van Santie.
Eén man, soms aangezien voor eigenaar van Oooom Piet of echtgenoot van Lexa, sleepte zijn vrouw mee- naar de jubileumhelperskumpulan. Een eer, want samen organiseren Rubens Agaatsz en Sonja al jaren hun eigen grote koempoelans. Maar al waren er velen die graag en goed onze vliegers ophingen- niet voor niets mocht Rubens in 2008 mee het podium op toen wij 2e werden bij de prijs voor de beste stand op de Pasar Malam Besar- de vliegers van Oooom Piet zijn in zekere zin de vliegers van Rubens geworden. En zo mooi als hij ze kon ophangen...
Zo mooi kon Lexa's echte echtgenoot, Walter, het ook! Op de Orchiade in de grote kas met het glazen dak van de Hortus in leiden bijvoorbeeld. Of aan het smeedijzeren hek bij de Oosterse Markt in Delft. Een soort beloning voor het sjouwen en het moeten manoevreren met een grote bestelwagen tussen ongeduldige medestandhouders met hun bestelauto's. Beloning ook voor het voorzitter zijn van een stichting met een niet altijd realistische uitvoerende directeur van een steeds meer tijd en energie vragende Oooom Piet.

een eigen plek-
de Tempat- Oooom Piets winkel in Leiden

De combinatie van decoratieve vliegers en 'geen wistoogmerk' maakte ons populair bij organisatoren en bezoekers van steeds meer beurzen en markten. Onze Wandelende Tak. Steeds meer klanten wilden ook daarbuiten spullen bij ons kopen, dus eind 2001 openden we feestelijk onze eigen winkel in Leiden. Wij zagen het als een eigen plek, en omdat toko in Nederland staat voor Indonesisch of Chinees eten noemden wij het onze Tempat.
Lexa, oom Piets bloed-nichtje, ging geregeld naar Indonesië, beider geboorteland, en kocht steeds meer in voor steeds meer klanten. Van een paar meter kubik per vliegtuig werden het wel 2 containerzendingen per jaar, gelukkig soms gedeeld met een collega-importeur. Maar ondanks de grotere klantenkring en een ook groter aantal helpers op pasars, beurzen en in de winkel dijde de voorraad ook steeds meer uit.
Achter de winkel en op zolder thuis werd het steeds voller. Niet zozeer winkeldochters alswel een uitzonderlijk groot assortiment met op elk gebied een uitzonderlijk grote keus. We begonnen met vliegers, ikats, wat zilveren sieraden, wat ethnografica- en natuurlijk de door houtsnijder Komang Wir speciaal voor ons gemaakte bèbèklepel, replica van de door oom Piets oudste broer, Frits, aan zijn oudste zus, Mieneke, uit Bali meegebrachte houten rijstlepel met de eend. Het verhaal stond najaar 1994 in de Pasarkrant.
Van het kleine eerste standje op de Pasar Malam Besar verhuisden we in 1999 en 2000 naar iets groters, en vanaf 2001 t/m 2010 zaten we op een altijd weer te kleine, maar toch echt heel grote plek, vooral nadat er in 2004 een stuk aangeplakt werd voor de kleermakers. Al bij onze aanvraag voor de eerste stand in 1997 hadden wij het daarover gehad met mevrouw Ellen Derksen, directeur van de Pasar Malam Besar. Toen dachten wij aan twee Balineze mannen, Komang en Ketut.
Het werden Komang en Cok. Van 2004 tot en met Oooom Piets laatste keer op de pasar, die ondertussen Tong Tong Fair heet. Ook de pasar was veranderd en gegroeid. Tot een opwindend cultureel gebeuren, net als de oorspronkelijke Pasar Malam Tong Tong. Zij gingen in 2008 in op onze suggestie om dalang, poppenspelers, Ki Ledjar Soebroto en zijn kleinzoon, Ananto Wicaksono, velen beter bekend als Nanang, met hun wayang Kancil, naar Nederland te halen.
Voor Oooom Piet was dit de kroon op vele jaren bezigzijn met kunst en kunstnijverheid. Mevrouw Derksen haalde al bijna Ketut Klinik uit Bali naar Den Haag. Ook hij maakte vernieuwende en byzonder geestige wayang. Ook hij had veel sociaal gevoel. Hij gebruikte zijn wayangvoorstellingen als een soort politiek cabaret tijdens het repressieve Soeharto-regime. Maar hij overleed.het en gebrop In samenwerking met Oooom Piets klant en steunpilaar sinds 2000, Professor Hedi Hinzler, zelf als tiener al poppenspeelster, Hans van den Akker en Museum Bronbeek, het Tropenmuseum, waar Lexa dankzij Esmeralda Zee Ledjars kantjil-poppen aan het Kindermuseum mocht leveren, en het Leidse Museum Volkenkunde, waar Oooom Piet altijd al op vele manieren mee samenwerkt. spirerende experimenten op het gebied van dans en Cok, kebaya-specialist, die de kleertjes naaide voor onze klederdrachtpoppen en die jarenlang voor elke grote tempelceremonie zorgde dat Lexa daar passend gekleed naartoe kon, en dezelfde Komang van voorjaar 1997, bij wiens familie wij op Bali zelfs een eigen kamar kregen.onze tukang jahit ofwel de djaits van Oooom Piet..
Deze kleermakers uit Indonesië hebben enorm veel bijgedragen aan ons hoekje in de Indonesië-tent en zij hebben van Oooom Piet ook een echte Indonesië/Indië-stand gemaakt, met pasarmaleis en Bahasa Indonesia en Nederlands door elkaar. In 2001 waren er ook helpers die Amerikaans en Deens spraken, en in 2009 was er Frans uit Kameroen. Geen Toren van Babel maar wel veel grapjes en gelach. Met 's avonds, of eerder als het niet zo druk was, de rustgevende klanken van Komang die medehelpers en klanten voordeed hoe je de rindik bespeelt.
Maar het werd teveel voor Lexa en Walter. Werd het niet tijd om gezellig op een kleinkind te kunnen passen? Hoe kon Walter nog net voor zijn pensioen zijn dromen op het gebied van de sterrenkunde combineren met de baan van sjouwer / vrachtwagenchauffeur? Het was allemaal niet meer te behappen en de Tempat op het Levendaal bleef de hele zomer dicht om na een vermoeiende maar erg bevredigende herfstleegverkoop op 21 december de deuren voor klanten te sluiten. Vanaf 1 januari 2010 is de winkel DICHT en hoeven we ons niet meer elke maand zorgen te maken over het terugverdienen van de huur.
Ook op de Tong Tong Fair hebben we er een eind aan gemaakt. In 2010 kregen we de Ems Grizelprijs voor de Beste Stand. Lastig om te kiezen wie van de vele helpers mee moest naar het podium in tent 1. Ooit stond Lexa daar met Indah- maar toen haalden we de 3e prijs nog niet eens. In 2008 stond Lexa er met Rubens Agaatsz, de Vliegerman van Oooom Piet. De twwede prijs. In 2010 werd het dan toch heus de kroon op ons werk van vele jaren: de eerste prijs! Dit keer mochten Heri en Cok mee op het podium, en Walter was er ook net op tijd bij, terwijl Rita ons op de video zette.
Eigenlijk had toch minstens Komang er ook bij moeten zijn- na 7 jaar steeds mooiere vondsten om vooral de overvloed aan tempeldozen en andere tempelversiering goed tot hun recht te laten komen. Ook speelde hij al jaren op de rindik, een Balinese bamboefoon, en dit jaar op de terompong, een enorm gamelaninstrument waar veel kinderen, maar ook een paar van onze eigen helpers en een collega van een stand iets verderop, bijna aan verslaafd raakten. De in Jogja vrolijk beschilderde djatihouten stoeltjes werden streng van koopwaar leegehouden door Lexa- dit was de laatste pasar en het was inderdaad een groot feest, met een hecht kernteam, veel oude trouwe klanten, veel heibel en MUZIEK !
Oooom Piets spullen zullen we wel blijven verkopen, maar op veel kleinere schaal en anders. Zoals na onze eerste reis naar Sumba een gezellige ikat-zondag bij ons thuis, of een zilverzondag, of een net wat ander soort koopmiddag of avond. Lexa kan het inkopen nog niet echt laten en is met een oude vriend speciaal wat langer naar Flores en Sumba gegaan. Een textielreisje uit duizenden- logerend bij gezellige, warme famiies in Maumere en Waingapu, heerlijk met eigen auto en wel drie verschillende chauffeurs met daardoor steeds frisse benadering, met leuke kinderen erbij- en geen container !
We gaan in Nederland weer terug naar meer activiteiten op scholen en met bejaarden, en we gaan meer doen met onze duizenden foto's.
En n i 9 n e L i v e s gaat met de hulp van maatschappelijke stage-leerlingen de daarvoor geschikte dingen van Oooom Piet online verkopen. Helene is al druk bezig met het fotograferen van het zilver, en Lexa zorgt voor foto's van wevers, zilversmeden, indigomakers, zijdecocons en dergelijke. Walter heeft een nieuwe baan bij de 16 september stichting: site-bouwer.

n i 9 n e L i v e s- een nieuwe incarnatie van de 16 september stichting-
en het eerste project: Pay4Play

n i 9 n e L i v e s is meer dan een manier om zonder winkel toch onze voorraad uit te verkopen.
Lexa gaat het samen met Santie de Klerk doen. Santie is een stuk jonger, zij komt uit de wereld van mode en kledingverkoop in Zuid Afrika en zij is al ruim twee jaar bezig met workshops die in verband staan met de Fashion Show die zij in 2009 en 2010 als fundraiser voor de Stichting Java Village organiseerde. Zij weet hoeveel je met ons soort handel en ons soort 'kinderarbeid' ook in Afrika zou kunnen doen.
Net als Lexa heeft Santie veel ervaring in allerlei vormen van onderwijs en geniet zij van werken met kinderen. Net als de 16 september stichting geeft zij de voorkeur aan samenwerken boven geld uitdelen, om op die manier creativiteit te stimuleren en de trots en de eigen creativiteit van mensen met weinig geld te respecteren. Net als Lexa heeft zij zelf periodes van overvloed en periodes van geldgebrek gekend. Ook zij is ontworteld en heeft meegemaakt wat oorlog en geweld met een maatschappij doen. Beiden weten wij dat ook als het niet om de centjes gaat, geld wel heel belangrijk is.
n i 9 n e L i v e s gaat zich vooral richten op kringloop, kinderen en jongeren. De marges van de verkoop worden gebruikt voor vooral kinderprojecten, met de vrijheid om ook buiten Indonesië bezig te zijn, al doen we ons eerste kinderproject, Pay4Play, op Nusa Penida, zustereiland van Bali.
Het gaat om het Montessori-principe dat spelen leren is, met als extra bij Pay4Play dat je al spelend dingen maakt waar je geld voor krijgt. Kinderarbeid dus, en daarom willen wij alleen werken met mensen die we echt heel goed kennen en kunnen vertrouwen. Ons eerste Pay4Play-groepje is een stel kinderen in Limo op Nusa Penida, onder leiding van onze vriend sinds 1996, Made Gata en zijn vrouw Komang Astini.
Santie komt uit Zuid-Afrika en zou daar ook graag zoiets op touw zetten, maar voorlopig inspireert zij velen tot het maken van mooie en leuke dingen hier in Leiden, Oegstgeest, Voorschoten, Wassenaar, Den Haag, vooral met internationale leerlingen. Lexa gaat straks ook weer meer met scholen in en rond Leiden werken- zij denkt bijvoorbeeld ook aan Islamitische basisscholen zoals die in Alphen waar zij al in 2009 een lesmiddag hield. Ook een praktijkschool in het Laakkwartier in Den Haag zou in aanmerking kunnen komen.
Maar Lexa droomt er vooral van in landen waar het Westen voornamelijk militair bezig geweest is nu op de 'speelse en creative wijze' van de 16 september stichting om te gaan met de ellende die oorlog altijd nalaat. Daarbij denkt zij aan hulp via handel Uit Vietnam bijvoorbeeld: kocht zij al heel moderne zijden bloesjes en jasjes in, en kinderjurkjes, tassen, lakwerk, 'quilling'. Zeepkiezels met granaatappel- en rozenolie uit Afghanistan zou zij ook graag verkopen, maar door de problemen met electriciteit in Kandahar is er niet genoeg voorraad daar. Veel plannen, dus wat nu nodig is is het Indisch-Indonesische geduld: sabar aja en rustigaan- pelan-pelan .

de Tempat in Leiden-
een plek met veel spulletjes en veel teman, vrienden

In 2008 maakte Rosanne de Jong, visueel anthropologe, voor het vak materiële cultuur een documentaire: Indisch Erfgoed. Het zou gaan over de spullen van Oooom Piet en hun rol als cultuur(over)drager en over de Pasar Malam Besar. Het werd een verhelderend portret van oom Piets vlees-en-bloed nichtje Lexa. Hoe zij, als ontwortelde misschien, spullen gebruikt om haar identiteit mee uit te drukken- en hoe zij daarin geen uitzondering is. Een kwetsbare Boss Lady, die genoot van de Pasar, de 50e en de laatste, maar die ook in huilen kon uitbarsten als zij, oververmoeid, geconfronteerd werd met hoe veelmensen bij al die liefdevol uitgezochte en hierheen gehaalde spullen alleen aan geld kunnen denken. In 2009 werd het Lexa echt teveel.
Al eerder bleek voor een steeds groeiend aantal klanten de Pasar Malam Besar, met in de zomer Fleurig en een heel aantal andere beurzen en markten toch niet genoeg. Er was een bruiloft of een ander Indisch feest of zomaar: "we hebben Oooom Piet nodig!" Steeds vaker mochten klanten bij ons thuis komen om iets uit te zoeken, maar dat was wel gezellig soms, maar niet echt handig..
Dus besloten we een eigen plek te openen, een Tempat in Leiden, al snel door velen 'het winkeltje op de hoek' genoemd. In 2001deden we voor het laatst mee aan Fleurig want op 1 december 2001 ging Tempat Oooom Piet open, het snuffelwinkeltje waar wij kinderen groot zagen worden en waar klanten vrienden en vaak ook Pasar-helpers werden.

geld- eigenwaarde en eigen verantwoordelijkheid

Eén van de tweeling vroeg vanuit de babywagen al om even bij onze etalage bij de houtsnij-apen stil te houden zodat hij lekker kon griezelen. Later kwam hij van zijn eigen geld een kado kopen voor Papa. Nog niet helemaal prijsbewust. Is dit genoeg voor die krokodil aan de muur? Hm- een leren schaduwpop kost meestal iets meer dan het bedrag dat die handvol munten vertegenwoordigden. Zelfs als hij met zijn eigen geld betaalde en dus een 'spaarpotprijs' kreeg was het echt te weinig voor die felbegeerde wayangpop. Mamma begreep gelukkig dat er hier iets geregeld moest worden. Iedereen was tevreden en Pappa kreeg iets heel byzonders.
De spaarpotprijs heeft veel te maken met onze pogingen alternatieven te vinden voor liefdadigheid. Eigen inzet wordt beloond zodat kinderen kunnen leren dat zelf iets betalen leuker is dan bedelen. Het gaat hier om bedelen bij Pappa of Mamma in plaats van bij rijke buitenlanders, maar het principe blijft hetzelfde. Je kunt je trots voelen en hebt beslissingsrecht als het om je eigen geld gaat- geduldig gespaard of eerlijk verdiend. Je kunt een gegeven paard niet in de bek kijken, maar als het jouw geld is kan je beslissen dat je echt een vergulde en niet een zilveren drakenhanger wilt. Of een mooie monsterkop gemaakt van een kokosnoot met horens van hoorn in plaats van het goedkopere papieren masker dat Mamma je als kadootje aanbood.
Dat is hetzelfde als geld verdienen en dan mee kunnen doen aan een tandvijlceremonie. Welke westerling zou op het idee komen dat dat nou net het hardst nodig is? Wat weten wij Hindoe rituelen en hun wezenlijk belang voor mensen? Sommige kinderen weten heel goed wat zij echt willen hebben om het tot in lengte van dagen te koesteren. Kiezen voor een ander is niet eenvoudig, dus bij Oooom Piet laten wij dat graag over aan de mensen die eigen verantwoordelijkheid nemen en hun eigen geld gebruiken voor wat ze echt willen hebben, echt nodig vinden.
Na de Tong Tong Fair van 2009 is dat winkeltje dat ons zo dierbaar is, maar dat ons ook zo verschrikkelijk aan banden legde, een hele tijd dicht gebleven. Vanaf 1 januari 2010 zijn we van die dure maandhuur af die ons zo'n benauwd gevoel begon te geven. Een miljoen roepiah per maand! Ook al leven wij hier van een prettig Westers salaris- we weten hoeveel een juta rupiah in Indonesië waard is.
[naar boven]

heden en toekomst

Wat is de toekomst voor Oooom Piet zelf nu de winkel en de stand op de Tong Tong Fair worden vervangen door verkoop via "ni9nelives" en internet?
We zijn nog bezig met het uitwerken van de plannen voor een speciale samenwerking met een bloemist/decorateur die nu al een aantal heel grote dingen van ons in zijn loods heeft opgeslagen. Straks hopen wij Indische of Indonesische bruiloften aan te kunnen bieden. In Javaanse of Balinese stijl. Nog even hopen we met foto's te kunnen laten zien waar we het over hebben.
Wat de Tong Tong Fair betreft- in 2010 zult u misschien nog niet zoveel verschil merken- al zijn we wel iets kleiner en hopelijk overzichtelijker. En Cok en Rita zijn in Leiden al druk bezig met ordenen van de nog ruimschoots voorradige spullen en prijzen erop zetten. De container komt hopelijk wel voor Tong Tong opent, maar die spullen kunnen misschien niet van te voren geprrijd- sorry maar helaas.
In de zomer van 2009 orienteerden wij ons vast over de mogelijkheden voor een Oooom Piet-zonder-winkel. Druk maar lekker afwisselend. Music4Culture in het Gamelanhuis in Amsterdam, Indonesië van A-Z in de Ahoyhallen in Rotterdam, een grote benefiet modeshow voor Stichting Java Village op het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest
En in oktober 2009 de Leidse Hortus en in november de Boekkunstbeurs in de Pieterskerk, ook in Leiden. En net in maart alweer de Pieterskerk in Leiden- ditkeer om weer allemaal nieuwe mensen te ontmoeten op de 5-daagse, enorm inspirerende, Textielbeurs. Artikelen die elders maar nauwelijks tot hun recht kwamen raakten daar verheugend snel uitvekocht. Onze doeken vingen minder klanten maar oogsten wel oprechte bewondering bij kenners en nieuwkomers. Leuk!
De twee inkoopreizen per jaar in Indonesië zullen vervangen worden door een ander soort werkreizen. In 2009 probeerden we alvast hoe het is als je geen container hoeft te vullen- we hadden al in maart besloten niks te versturen in het najaar wegens een volledig uit de hand gelopen voorraad, dus we waren er al op voorbereid. Jammer was wel dat door een onverwachte ziekenhuisopname het textielreisje wegviel, maar dat gaat nu a.s. zomer in afgeslankte vorm toch nog door. Wij gingen drie weken korter weg- net lang genoeg om een aantal nieuwe projecten uit te proberen: een kringloopproject dat naadloos aansluit op wat wij altijd al deden en bij ond Pay4Play project. waarbij kinderen in een veilige omgeving al spelend en lerend een aantal producten gaan maken van duurzame en kringloop materialen.

logeren bij Komang op Bali

In voorjaar en zomer van 2009 ontvingen Komang en zijn vrouw Astiti voor het eerst betalende gasten in Komangs Pondok Mimpi, zijn droom van jaren: een mooi huis tussen de sawahs en de apen waar hij eindelijk in stijl mensen kan ontvangen- in plaats van een soort stuivertjewisselen om een slaapplek voor gasten vrij te maken.. Ikzelf logeerde er ook- na een weigerachtig begin omdat ik de jarenlang opgebouwde band met Komangs ouders, opa en (oud)tantes en ooms en met de gezellige kinderen van de buren niet wilde opgeven. Maar de Pondok is een heerlijke plek- met zelfs internet en met een degelijk bed met goede matras en met een heuse douche. En toch heel veel gezellige mensen en een kwispelende hond en moeilijk te tellen kuikentjes.
Kortom: wij zien het zonnig in!
[naar boven]

de 16 september stichting- de moeder van Oooom Piet-
de doelstellingen

In 1994 werd de 16 september stichting opgericht. Hierbij een uittreksel van de oorspronkelijke statuten:
"...16 september stichting ...te Leiden
Art.1/1...ten doel…
de ondersteuning van initiatieven die speels en creatief omgaan met ziekte en overleven, overschot, dood, oorlog en andere ellende.
Art.2./2:...doel te bereiken door
-het uitbrengen van fictie en factie door middel van zowel traditionele als experimentele media;
-het stimuleren en initieren van aktiviteiten die de grijsheid in de levens van hoogbejaarden, zieken en gehandicapten bestrijden;
-het stimuleren en ontwikkelen van bevredigende vormgeving rond het stervensproces, rouw en de dode;
-het stimuleren en initieren van aktiviteiten die jongeren op hen aansprekende c.q. speelse wijze confronteren met de problematische kanten van het leven"

de 16 september stichting- de activiteiten

De eerste activiteit van de stichting bestond uit het publiceren in boekvorm van de novelle 'Bevrijdingsdag', door Wil Mannesse, over de 17e september 1944 in Heerlen.
'Bevrijdingsdag', isbn 9075231016, is te verkrijgen via Oooom Piet.
December 2005 kwam van Mannesse 'Het verborgen licht' uit, bij uitgeverij IJzer, isbn 907432861X, te vinden o.a. bij www.bol.com.
'Bevrijdingsdag' werd op 16 en 17 september 1994 als oorlogscahier door de 16 september pers uitgebracht en in de bewerking en onder regie van Kees van Leeuwen als spel voor stemmen en beelden in theater de XXX in Leiden ten tonele gebracht .
Daarna bleef het een paar jaar stil.
De statutenwijziging van 1999 gaf uitdrukking aan de ontwikkelingen van de stichting sinds 1997. Speciaal genoemd werden nu "sociale, culturele, educatieve en economische activiteiten in binnen- en buitenland" en "activiteiten die de cirkelgang van de armoede doorbreken en milieubedreiging tegengaan".
In de plaats van "factie en fictie" kwamen "kunst en kunstnijverheid". Die zijn door Oooom Piet zeker gestimuleerd- zowel wat betreft de speciaal voor ons ontworpen kleding met handgeweven of bewerkte stoffen hebben wij op Bali en in Kota Gede bij Jogja heel veel sieraden ontworpen samen met de makers, met door ons ingebrachte halfedelstenen en schelpen.Hangers met antieke munten van de zijderoute, gebreid zilver, oorhangers met wisselsteentjes. Ook door het importeren van componenten voor het zelf maken van sieraden is er veel creativiteit losgekomen.
In 2008 probeerden wij de "16 september pers" nieuw leven in te blazen.
Titi Zaadnoordijk maakte een nieuwe bewerking van een aantal Kantjil-verhalen, maar het blijkt dat je een zeer lange adem moet hebben om die door een commerciele uitgever te laten uitbrengen. De heldere, expressieve teksten van Titi en haar byzonder overtuigende tekeningen zijn het zeker waard dat we blijven volhouden.
Afgezien van Kantjil en een aantal Indische teksten die om een facsimile uitgave schreeuwen staan wij met de 16 september pers elk jaar met veel plezier op de Boekkunstbeurs van Drukwerk in de Marge. Ook daar blijkt dat Oooom Piet velen stimuleert door het handgeschepte papier en alle ongebruikelijke natuurlijke materialen die wij steeds uit Indonesië meebrengen. Op de Textielbeurs in maart 2010 bleken vilters en quilters een even dankbaar publiek. Erg leuk! [naar boven]

wortels watergeven en wakker worden om opnieuw te dromen

In 1996, 50 jaar na haar vertrek uit Indië/Indonesië als klein kind, ging de oprichtster van de 16 september stichting, Lexa Jaffe-Klusman, voor het eerst terug naar haar geboorteland.
Meteen die eerste reis naar Indonesië groeide het idee het zwaartepunt van de stichtingsactiviteiten naar Indonesië te verplaatsen. Er werd gedacht aan een PusBelMas, eenstudiecentrum, een soort volkshogeschool. Toeristen met wijdere belangstelling zouden niet alleen cursussen kunnen volgen, maar ook hun eigen kennis en expertise delen met de plaatselijke bevolking.
Het idee sprak Mieneke Klusman-James, de stammoeder achter de stichting, die in zekere zin was meegereisd naar wat ook hààr geboorteland was, erg aan.
De naam die wij bedachten voor ons studiecentrum, Mimpi Manis, bleek helaas erg toepasselijk. Het betekent letterlijk Zoete Dromen, gebruikt om iemand een goeie nacht te wensen, maar ook, net als 'sweet dreams!' of 'dream on!', om te laten merken dat je iets niet realistisch vindt.
Samen met een aantal vrienden zongen wij tijdens een van de eerste reizen, spelend met die naam, al meteen een liedje. Het begin van 'Que sera, sera- whatever will be, will be' is 'When I was just a little girl'. Dat werd, in het Indonesisch:
"Saya bermimpi mimpi manis (ik droom zoete dromen)
Tetapi bangun, pagi, ini pahit (maar wakker worden, 's ochtends vroeg, dat is bitter)
Seperti kopi, tanpa gula, (net zoals koffie, zonder suiker)
bangun pagi: pahit (het 's ochtends ontwaken is bitter)".
De hoteleigenaars die ons studiecentrum zouden beheren waren heel blij dat wij hun de kans hadden gegeven grote schulden af te betalen. Maar hun daden bleven beperkt tot aflossen van de hypotheek en terugkopen van sieraden bij het pandjeshuis. We hebben nog een paar pogingen gedaan om een uitvoerbaar alternatief te vinden, maar tenslotte ging onze zoete droom teveel op een nachtmerrie lijken. Het wakker worden was bitter, want de stichtingskas bleek bijna leeg.
Toch was er een begin gemaakt, en in plaats van de Kop'rasi Pelangi Jempol, de wat manis-manische regenboog-duim omhoog coöperatie, kwam Oooom Piet, meer in de lijn van Lexa's grootvaders dan van haar meoder en oma. Door handel te drijven zonder winstoogmerk konden wij mensen helpen. Door financieel onze nek uit te steken vermeden wij neerbuigendheid. Het bleek een doeltreffende manier van samenwerken met de mensen van het geboorteland van oom Piet en zijn nichtje.
Het 13 jaar later wakkerworden uit de zoete Oooom Piet droom was moeilijk maar niet echt bitter, want het was een eigen keus.. Manis is zoet maar ook lief. En bij een echt Indisch meisje gaan lief en stout soms hand in hand. Stoute Lexa leek een leuke naam voor vele nieuwe mimpi manis , van Vietnam tot aan de Andes, van Marokko tot Kenya,.Afghanistan tot Kosovo. Ondertussen slaapt, Stoute Lexa de Eeuwige Slaap, en is de echte Lexa aan een nieuwe incarnatie bezig met "ni9nelives". [naar boven]

de A-U-M van Òòòòm Piet

Die naam Oooom Piet was een woordspeling. De Hindoe mantra òòòòm, meestal AUM geschreven, staat voor de kenmerken van onder andere Shiva, de god van vernietiging. Wij denken graag aan de daarbijhorende wedergeboorte en de bescherming van het (nieuwe) leven. Het is ook een dankjewel aan de echte oom Piet, die zorgde voor het startkapitaal van de handelende tak van de 16 september stichting.
Na de 'vernietiging' in 1998 van de economie van Indonesië en van Soeharto's oppermacht bleven door de politieke onrust de toeristen massaal weg. De Krismon, de monetaire crisis, betekende een enorme economische terugslag, vooral voor het relatief niet eens zo arme Bali. De manier om toch aan (buitenlands) geld te komen is daar vanouds de verkoop van kunstnijverheid- een creatieve manier om met economische ellende om te gaan.
Dat paste precies in het straatje van de 16 september stichting. De 'wedergeboorte' van zowel Indonesië als van de 16 september stichting was begonnen. De statutenwijziging van 1999 gaf uitdrukking aan de ontwikkelingen van de stichting en probeerde dit 'nieuwe leven' te 'beschermen'. Speciaal genoemd werden nu "sociale, culturele, educatieve en economische activiteiten in binnen- en buitenland" en "activiteiten die de cirkelgang van de armoede doorbreken en milieubedreiging tegengaan".
In de plaats van "factie en fictie" kwamen "kunst en kunstnijverheid".
Deze uitgangspunten van de 16 september stichting blijven gelden, ook als we niet alleen Indonesische kunstnijverheid naar Nederland halen
We lijken wat op die boze Shiva, de vernietiger, nu we dat leuke snuffelwinkeltje en die prachtige stand op de Tong Tong Fair zomaar opgeven. Toen die grote Oooom Piet-helpersfamilie in juni 2009 de laatste keer haar traditionele koempoelan hield wilde. Voor het eerst in al die jaren de zon niet echt schijnen. Toch zien wij het zonnig in. Geen nieuw leven zonder te bongkarren- op te ruimen.
En regen is vruchtbaar. Dus we verwachten dat ook de nieuwe loot aan de stichtingsboom zal groeien, dat onze kleine zaailingetjes wortel gaan schieten, en dat het ons lukt dat nieuwe leven te koesteren en te beschermen. naar boven

kunstnijverheid, knutselen, klubjes-
en een Indisch reisverslag van een eeuw terug bijna

Vanaf het eerste begin is kunst- en kunstnijverheid een kernzaak voor ons
Ooooma Piet is dol op knutselen en laat kinderen graag zelf dingen maken of versieren, thuis, op scholen en bij verjaarspartijtjes. Kunst hoeft geen grote K te hebben om mensen een beetje blijer te maken. Zelf een fotolijst versieren, zelf een ketting rijgen is veel leuker dan iets kant en klaars voor vaderdag of voor om je nek. De materialen van Oooom Piet zijn intrigerend: zijn die gouden, kantachtige dingen echt zijdecocons? Wat zijn ruggeroggewervels nou weer, en kayu laut? Geklopte kaneelbast? Kan ik zelf een zeilbootje maken met die 'schuitjes' van de kokospalm? Kan ik offerschaaltjes vlechten met stroken lontarblad?
Het moment dat we gezellige klubjes kunnen aanbieden komt steeds dichterbij. Voor kinderen en voor volwassenen. We willen in kleine groepjes oefenen op hoe je in het Bahasa Indonesia van gedachten kunt wisselen, het tukar pikiran waar we het al bij de PusBelMas over hadden.
We hopen ook kooklessen aan te kunnen bieden, onder de leiding van Cok, die 5 jaar lang de catering heeft verzorgd voor de Oooom Piet pasarhelpers. Daar hoort natuurlijk ook het maken van grapjes bij en het gezellig samen het resultaat van dat koken opeten in de rommelige maar groot genoege dapur, keuken, van het Plantsoen.
Wij denken steeds vaker aan oom Piets vader, Opa James. Ook hij was dol op reizen en ook hij kocht graag etnografica en kunstnijverheid. Ook hij was nieuwsgierig naar de mensen achter de dingen, naar hun adat, de tradities en gebruiken.
Hij fotografeerde graag en goed en schreef boeiende reisverslagen. Nu het nichtje van zijn jongste zoon, oom Piet, de winkel gaat sluiten krijgt ze misschien eindelijk tijd om die verslagen te scannen en via een link beschikbaar te maken wat hij schreef over zijn reizen van Java naar Sumatra. Of de foto's die hij nam van Oma James op een struisvogel of van die moddervette sumi-worstelaar in Japan.
We hebben ideeen te over- en we weten dat alles niet in een vloek en een zucht werkelijkheid wordt.
En van u verwachten wij naast uw tolerantie- waar wij al jaren heel dankbaar voor zijn, dat mag hier wel 's gezegd worden- ook geduld. En dan gewoon hopen dat er een aantal van al die plannen echt gaan lukken! [naar boven]