Over
Oooom Piet: hoe/wat/waarom
hoe
Oooom Piet klein begon en hoe het (te) groot werdOooom Piet
is de Indische Tak van de 16 september stichting. In 1997 begon Oooom Piet met
een Handelende Tak, Toko Oooom Piet, op de Pasar Malam Besar in Den Haag, die
nu Tong Tong Fair heet. Vooral door onze vliegers werden we overal uitgenodigd
en groeide er snel ook een naar allerlei kanten Wandelende Tak- we stonden op
allerlei beurzen en markten. Steeds meer klanten wilden ook daarbuiten spullen
bij ons kunnen kopen, dus op 31 november en 1 december 2001 openden we feestelijk
onze eigen winkel, de Tempat in Leiden. Lexa, oom Piets bloed-nichtje, is
de Boss Lady die de scepter zwaait in het Oooom Piet-gebeuren. Zij ging
geregeld naar Indonesië, haar geboorteland, om steeds meer in te kopen voor
een haar steeds meer over de kop groeiende Oooom Piet. Van een paar meter kubik
per vliegtuig werden het wel 2 containerzendingen per jaar, gelukkig soms
gedeeld met een collega-importeur. Eén jaar kwam er, in verband met een
grote bestelling vogelkooien, naast de twee Bali-zendingen, een derde container,
uit Java. Van het kleine eerste standje op de Pasar Malam Besar verhuisden
we in 1999 en 2000 naar iets groters, en vanaf 2001 t/m 2010 zaten we op een altijd
weer te kleine, maar toch echt heel grote plek, vooral nadat er in 2004 een stuk
aangeplakt werd voor de kleermakers / kebaya-naaisters, onze tukang jahit
ofwel de djaits van Oooom Piet.. Deze kleermakers uit Indonesië
hebben enorm veel bijgedragen aan ons hoekje in de Indonesië-tent en zij
hebben van Oooom Piet ook een echte Indonesië/Indië-stand gemaakt, met
pasarmaleis en Bahasa Indonesia en Nederlands door elkaar. In 2001 waren er ook
helpers die Amerikaans en Deens spraken, en in 2009 was er Frans uit Kameroen.
Geen Toren van Babel maar wel veel grapjes en gelach. Met 's avonds, of eerder
als het niet zo druk was, de rustgevende klanken van Komang die medehelpers en
klanten voordeed hoe je de rindik bespeelt. Maar het werd teveel voor
Lexa en Walter. Werd het niet tijd om gezellig op een kleinkind te kunnen passen?
Hoe kon Walter nog net voor zijn pensioen zijn dromen op het gebied van
de sterrenkunde combineren met de baan van sjouwer / vrachtwagenchauffeur? Het
was allemaal niet meer te behappen en de Tempat op het Levendaal bleef de hele
zomer dicht om na een vermoeiende maar erg bevredigende herfstleegverkoop op 21
december de deuren voor klanten te sluiten. Vanaf 1 januari 2010 is de winkel
DICHT en hoeven we ons niet meer elke maand zorgen te maken over het terugverdienen
van de huur. Ook op de Tong Tong Fair hebben we er een eind aan gemaakt. In
2010 kregen we de Ems Grizelprijs voor de Beste Stand. Lastig om te kiezen wie
van de vele helpers mee moest naar het podium in tent 1. Ooit stond Lexa daar
met Indah- maar toen haalden we de 3e prijs nog niet eens. In 2008 stond Lexa
er met Rubens Agaatsz, de Vliegerman van Oooom Piet. De twwede prijs. In 2010
werd het dan toch heus de kroon op ons werk van vele jaren: de eerste prijs! Dit
keer mochten Heri en Cok mee op het podium, en Walter was er ook net op tijd bij,
terwijl Rita ons op de video zette. Eigenlijk had toch minstens Komang er
ook bij moeten zijn- na 7 jaar steeds mooiere vondsten om vooral de overvloed
aan tempeldozen en andere tempelversiering goed tot hun recht te laten komen.
Ook speelde hij al jaren op de rindik, een Balinese bamboefoon, en dit
jaar op de terompong, een enorm gamelaninstrument waar veel kinderen, maar
ook een paar van onze eigen helpers en een collega van een stand iets verderop,
bijna aan verslaafd raakten. De in Jogja vrolijk beschilderde djatihouten stoeltjes
werden streng van koopwaar leegehouden door Lexa- dit was de laatste pasar en
het was inderdaad een groot feest, met een hecht kernteam, veel oude trouwe klanten,
veel heibel en MUZIEK ! Oooom Piets spullen zullen we wel blijven verkopen,
maar op veel kleinere schaal en anders. Zoals na onze eerste reis naar Sumba een
gezellige ikat-zondag bij ons thuis, of een zilverzondag, of een net wat
ander soort koopmiddag of avond. Lexa kan het inkopen nog niet echt laten en is
met een oude vriend speciaal wat langer naar Flores en Sumba gegaan. Een textielreisje
uit duizenden- logerend bij gezellige, warme famiies in Maumere en Waingapu, heerlijk
met eigen auto en wel drie verschillende chauffeurs met daardoor steeds frisse
benadering, met leuke kinderen erbij- en geen container ! We gaan in
Nederland weer terug naar meer activiteiten op scholen en met bejaarden, en we
gaan meer doen met onze duizenden foto's. En n i 9 n e L i v e s gaat
met de hulp van maatschappelijke stage-leerlingen de daarvoor geschikte dingen
van Oooom Piet online verkopen. Helene is al druk bezig met het fotograferen van
het zilver, en Lexa zorgt voor foto's van wevers, zilversmeden, indigomakers,
zijdecocons en dergelijke. Walter heeft een nieuwe baan bij de 16 september stichting:
site-bouwer.
n i 9 n e
L i v e s- een nieuwe incarnatie van de 16 september stichting- en het
eerste project: Pay4Play n i 9 n e L
i v e s is meer dan een manier om zonder winkel toch onze voorraad
uit te verkopen. Lexa gaat het samen met Santie de Klerk doen. Santie is een
stuk jonger, zij komt uit de wereld van mode en kledingverkoop in Zuid Afrika
en zij is al ruim twee jaar bezig met workshops die in verband staan met de Fashion
Show die zij in 2009 en 2010 als fundraiser voor de Stichting Java Village organiseerde.
Zij weet hoeveel je met ons soort handel en ons soort 'kinderarbeid' ook in Afrika
zou kunnen doen. Net als Lexa heeft Santie veel ervaring in allerlei vormen
van onderwijs en geniet zij van werken met kinderen. Net als de 16 september stichting
geeft zij de voorkeur aan samenwerken boven geld uitdelen, om op die manier creativiteit
te stimuleren en de trots en de eigen creativiteit van mensen met weinig geld
te respecteren. Net als Lexa heeft zij zelf periodes van overvloed en periodes
van geldgebrek gekend. Ook zij is ontworteld en heeft meegemaakt wat oorlog en
geweld met een maatschappij doen. Beiden weten wij dat ook als het niet om de
centjes gaat, geld wel heel belangrijk is. n i 9 n e L i v e s gaat
zich vooral richten op kringloop, kinderen en jongeren. De marges van de verkoop
worden gebruikt voor vooral kinderprojecten, met de vrijheid om ook buiten Indonesië
bezig te zijn, al doen we ons eerste kinderproject, Pay4Play, op Nusa Penida,
zustereiland van Bali. Het gaat om het Montessori-principe dat spelen leren
is, met als extra bij Pay4Play dat je al spelend dingen maakt waar je geld
voor krijgt. Kinderarbeid dus, en daarom willen wij alleen werken met mensen die
we echt heel goed kennen en kunnen vertrouwen. Ons eerste Pay4Play-groepje
is een stel kinderen in Limo op Nusa Penida, onder leiding van onze vriend sinds
1996, Made Gata en zijn vrouw Komang Astini. Santie komt uit Zuid-Afrika en
zou daar ook graag zoiets op touw zetten, maar voorlopig inspireert zij velen
tot het maken van mooie en leuke dingen hier in Leiden, Oegstgeest, Voorschoten,
Wassenaar, Den Haag, vooral met internationale leerlingen. Lexa gaat straks ook
weer meer met scholen in en rond Leiden werken- zij denkt bijvoorbeeld ook aan
Islamitische basisscholen zoals die in Alphen waar zij al in 2009 een lesmiddag
hield. Ook een praktijkschool in het Laakkwartier in Den Haag zou in aanmerking
kunnen komen. Maar Lexa droomt er vooral van in landen waar het Westen voornamelijk
militair bezig geweest is nu op de 'speelse en creative wijze' van de 16 september
stichting om te gaan met de ellende die oorlog altijd nalaat. Daarbij denkt zij
aan hulp via handel Uit Vietnam bijvoorbeeld: kocht zij al heel moderne zijden
bloesjes en jasjes in, en kinderjurkjes, tassen, lakwerk, 'quilling'. Zeepkiezels
met granaatappel- en rozenolie uit Afghanistan zou zij ook graag verkopen, maar
door de problemen met electriciteit in Kandahar is er niet genoeg voorraad daar.
Veel plannen, dus wat nu nodig is is het Indisch-Indonesische geduld: sabar
aja en rustigaan- pelan-pelan .
de Tempat in Leiden- een plek met veel spulletjes
en veel teman, vriendenIn 2008 maakte
Rosanne de Jong, visueel anthropologe, voor het vak materiële cultuur een
documentaire: Indisch Erfgoed. Het zou gaan over de spullen van Oooom Piet en
hun rol als cultuur(over)drager en over de Pasar Malam Besar. Het werd een verhelderend
portret van oom Piets vlees-en-bloed nichtje Lexa. Hoe zij, als ontwortelde misschien,
spullen gebruikt om haar identiteit mee uit te drukken- en hoe zij daarin geen
uitzondering is. Een kwetsbare Boss Lady, die genoot van de Pasar, de 50e en de
laatste, maar die ook in huilen kon uitbarsten als zij, oververmoeid, geconfronteerd
werd met hoe veelmensen bij al die liefdevol uitgezochte en hierheen gehaalde
spullen alleen aan geld kunnen denken. In 2009 werd het Lexa echt teveel.
Al eerder bleek voor een steeds groeiend aantal klanten de Pasar Malam Besar,
met in de zomer Fleurig en een heel aantal andere beurzen en markten toch
niet genoeg. Er was een bruiloft of een ander Indisch feest of zomaar: "we
hebben Oooom Piet nodig!" Steeds vaker mochten klanten bij ons thuis
komen om iets uit te zoeken, maar dat was wel gezellig soms, maar niet echt handig..
Dus besloten we een eigen plek te openen, een Tempat in Leiden, al snel
door velen 'het winkeltje op de hoek' genoemd. In 2001deden we voor het laatst
mee aan Fleurig want op 1 december 2001 ging Tempat Oooom Piet open, het snuffelwinkeltje
waar wij kinderen groot zagen worden en waar klanten vrienden en vaak ook Pasar-helpers
werden. geld- eigenwaarde
en eigen verantwoordelijkheidEén van de tweeling
vroeg vanuit de babywagen al om even bij onze etalage bij de houtsnij-apen stil
te houden zodat hij lekker kon griezelen. Later kwam hij van zijn eigen geld een
kado kopen voor Papa. Nog niet helemaal prijsbewust. Is dit genoeg voor die krokodil
aan de muur? Hm- een leren schaduwpop kost meestal iets meer dan het bedrag dat
die handvol munten vertegenwoordigden. Zelfs als hij met zijn eigen geld betaalde
en dus een 'spaarpotprijs' kreeg was het echt te weinig voor die felbegeerde wayangpop.
Mamma begreep gelukkig dat er hier iets geregeld moest worden. Iedereen was tevreden
en Pappa kreeg iets heel byzonders. De spaarpotprijs heeft veel te maken met
onze pogingen alternatieven te vinden voor liefdadigheid. Eigen inzet wordt beloond
zodat kinderen kunnen leren dat zelf iets betalen leuker is dan bedelen. Het gaat
hier om bedelen bij Pappa of Mamma in plaats van bij rijke buitenlanders, maar
het principe blijft hetzelfde. Je kunt je trots voelen en hebt beslissingsrecht
als het om je eigen geld gaat- geduldig gespaard of eerlijk verdiend. Je
kunt een gegeven paard niet in de bek kijken, maar als het jouw geld is kan je
beslissen dat je echt een vergulde en niet een zilveren drakenhanger wilt. Of
een mooie monsterkop gemaakt van een kokosnoot met horens van hoorn in plaats
van het goedkopere papieren masker dat Mamma je als kadootje aanbood. Dat
is hetzelfde als geld verdienen en dan mee kunnen doen aan een tandvijlceremonie.
Welke westerling zou op het idee komen dat dat nou net het hardst nodig
is? Wat weten wij Hindoe rituelen en hun wezenlijk belang voor mensen? Sommige
kinderen weten heel goed wat zij echt willen hebben om het tot in lengte van dagen
te koesteren. Kiezen voor een ander is niet eenvoudig, dus bij Oooom Piet laten
wij dat graag over aan de mensen die eigen verantwoordelijkheid nemen en hun eigen
geld gebruiken voor wat ze echt willen hebben, echt nodig vinden.
Na de Tong Tong Fair van 2009 is dat winkeltje dat ons zo dierbaar is,
maar dat ons ook zo verschrikkelijk aan banden legde, een hele tijd dicht gebleven.
Vanaf 1 januari 2010 zijn we van die dure maandhuur af die ons zo'n benauwd gevoel
begon te geven. Een miljoen roepiah per maand! Ook al leven wij hier van een prettig
Westers salaris- we weten hoeveel een juta rupiah in Indonesië waard
is. [naar boven] heden
en toekomstWat is de toekomst voor Oooom Piet zelf nu de winkel
en de stand op de Tong Tong Fair worden vervangen door verkoop via "ni9nelives"
en internet? We zijn nog bezig met het uitwerken van de plannen voor een speciale
samenwerking met een bloemist/decorateur die nu al een aantal heel grote dingen
van ons in zijn loods heeft opgeslagen. Straks hopen wij Indische of Indonesische
bruiloften aan te kunnen bieden. In Javaanse of Balinese stijl. Nog even hopen
we met foto's te kunnen laten zien waar we het over hebben. Wat de Tong Tong
Fair betreft- in 2010 zult u misschien nog niet zoveel verschil merken- al zijn
we wel iets kleiner en hopelijk overzichtelijker. En Cok en Rita zijn in
Leiden al druk bezig met ordenen van de nog ruimschoots voorradige spullen en
prijzen erop zetten. De container komt hopelijk wel voor Tong Tong opent,
maar die spullen kunnen misschien niet van te voren geprrijd- sorry maar helaas.
In de zomer van 2009 orienteerden wij ons vast over de mogelijkheden voor een
Oooom Piet-zonder-winkel. Druk maar lekker afwisselend. Music4Culture in het Gamelanhuis
in Amsterdam, Indonesië van A-Z in de Ahoyhallen in Rotterdam, een grote
benefiet modeshow voor Stichting Java Village op het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest
En in oktober 2009 de Leidse Hortus en in november de Boekkunstbeurs in de Pieterskerk,
ook in Leiden. En net in maart alweer de Pieterskerk in Leiden- ditkeer om weer
allemaal nieuwe mensen te ontmoeten op de 5-daagse, enorm inspirerende, Textielbeurs.
Artikelen die elders maar nauwelijks tot hun recht kwamen raakten daar verheugend
snel uitvekocht. Onze doeken vingen minder klanten maar oogsten wel oprechte bewondering
bij kenners en nieuwkomers. Leuk! De twee inkoopreizen per jaar in Indonesië
zullen vervangen worden door een ander soort werkreizen. In 2009 probeerden we
alvast hoe het is als je geen container hoeft te vullen- we hadden al in maart
besloten niks te versturen in het najaar wegens een volledig uit de hand gelopen
voorraad, dus we waren er al op voorbereid. Jammer was wel dat door een onverwachte
ziekenhuisopname het textielreisje wegviel, maar dat gaat nu a.s. zomer in afgeslankte
vorm toch nog door. Wij gingen drie weken korter weg- net lang genoeg om een aantal
nieuwe projecten uit te proberen: een kringloopproject dat naadloos aansluit op
wat wij altijd al deden en bij ond Pay4Play project. waarbij kinderen in een veilige
omgeving al spelend en lerend een aantal producten gaan maken van duurzame en
kringloop materialen. logeren
bij Komang op BaliIn voorjaar en zomer van 2009 ontvingen Komang
en zijn vrouw Astiti voor het eerst betalende gasten in Komangs Pondok Mimpi,
zijn droom van jaren: een mooi huis tussen de sawahs en de apen waar hij
eindelijk in stijl mensen kan ontvangen- in plaats van een soort stuivertjewisselen
om een slaapplek voor gasten vrij te maken.. Ikzelf logeerde er ook- na een weigerachtig
begin omdat ik de jarenlang opgebouwde band met Komangs ouders, opa en (oud)tantes
en ooms en met de gezellige kinderen van de buren niet wilde opgeven. Maar de
Pondok is een heerlijke plek- met zelfs internet en met een degelijk bed met goede
matras en met een heuse douche. En toch heel veel gezellige mensen en een
kwispelende hond en moeilijk te tellen kuikentjes. Kortom: wij zien het zonnig
in! [naar boven] de
16 september stichting- de moeder van Oooom Piet- de doelstellingenIn
1994 werd de 16 september stichting opgericht. Hierbij een uittreksel van de oorspronkelijke
statuten: "...16 september stichting ...te Leiden Art.1/1...ten doel
de ondersteuning van initiatieven die speels en creatief omgaan met ziekte en
overleven, overschot, dood, oorlog en andere ellende. Art.2./2:...doel te
bereiken door -het uitbrengen van fictie en factie door middel van zowel
traditionele als experimentele media; -het stimuleren en initieren van aktiviteiten
die de grijsheid in de levens van hoogbejaarden, zieken en gehandicapten bestrijden;
-het stimuleren en ontwikkelen van bevredigende vormgeving rond het stervensproces,
rouw en de dode; -het stimuleren en initieren van aktiviteiten die jongeren
op hen aansprekende c.q. speelse wijze confronteren met de problematische kanten
van het leven" de 16 september stichting-
de activiteitenDe eerste activiteit van de stichting bestond uit het publiceren
in boekvorm van de novelle 'Bevrijdingsdag', door Wil Mannesse, over de 17e september
1944 in Heerlen. 'Bevrijdingsdag', isbn 9075231016, is te verkrijgen via Oooom
Piet. December 2005 kwam van Mannesse 'Het verborgen licht' uit, bij uitgeverij
IJzer, isbn 907432861X, te vinden o.a. bij www.bol.com.
'Bevrijdingsdag' werd op 16 en 17 september 1994 als oorlogscahier door de
16 september pers uitgebracht en in de bewerking en onder regie van Kees van Leeuwen
als spel voor stemmen en beelden in theater de XXX in Leiden ten tonele gebracht
. Daarna bleef het een paar jaar stil. De statutenwijziging van 1999 gaf
uitdrukking aan de ontwikkelingen van de stichting sinds 1997. Speciaal genoemd
werden nu "sociale, culturele, educatieve en economische activiteiten in
binnen- en buitenland" en "activiteiten die de cirkelgang van de armoede
doorbreken en milieubedreiging tegengaan". In de plaats van "factie
en fictie" kwamen "kunst en kunstnijverheid". Die zijn door Oooom
Piet zeker gestimuleerd- zowel wat betreft de speciaal voor ons ontworpen kleding
met handgeweven of bewerkte stoffen hebben wij op Bali en in Kota Gede bij Jogja
heel veel sieraden ontworpen samen met de makers, met door ons ingebrachte halfedelstenen
en schelpen.Hangers met antieke munten van de zijderoute, gebreid zilver, oorhangers
met wisselsteentjes. Ook door het importeren van componenten voor het zelf maken
van sieraden is er veel creativiteit losgekomen. In 2008 probeerden wij de
"16 september pers" nieuw leven in te blazen. Titi Zaadnoordijk
maakte een nieuwe bewerking van een aantal Kantjil-verhalen, maar het blijkt dat
je een zeer lange adem moet hebben om die door een commerciele uitgever te laten
uitbrengen. De heldere, expressieve teksten van Titi en haar byzonder overtuigende
tekeningen zijn het zeker waard dat we blijven volhouden. Afgezien van Kantjil
en een aantal Indische teksten die om een facsimile uitgave schreeuwen staan
wij met de 16 september pers elk jaar met veel plezier op de Boekkunstbeurs van
Drukwerk in de Marge. Ook daar blijkt dat Oooom Piet velen stimuleert door het
handgeschepte papier en alle ongebruikelijke natuurlijke materialen die wij steeds
uit Indonesië meebrengen. Op de Textielbeurs in maart 2010 bleken vilters
en quilters een even dankbaar publiek. Erg leuk! [naar boven] wortels
watergeven en wakker worden om opnieuw te dromenIn 1996, 50 jaar na haar
vertrek uit Indië/Indonesië als klein kind, ging de oprichtster van
de 16 september stichting, Lexa Jaffe-Klusman, voor het eerst terug naar haar
geboorteland. Meteen die eerste reis naar Indonesië groeide het idee
het zwaartepunt van de stichtingsactiviteiten naar Indonesië te verplaatsen.
Er werd gedacht aan een PusBelMas, eenstudiecentrum, een soort volkshogeschool.
Toeristen met wijdere belangstelling zouden niet alleen cursussen kunnen volgen,
maar ook hun eigen kennis en expertise delen met de plaatselijke bevolking.
Het idee sprak Mieneke Klusman-James, de stammoeder achter de stichting, die in
zekere zin was meegereisd naar wat ook hààr geboorteland was, erg
aan. De naam die wij bedachten voor ons studiecentrum, Mimpi Manis,
bleek helaas erg toepasselijk. Het betekent letterlijk Zoete Dromen, gebruikt
om iemand een goeie nacht te wensen, maar ook, net als 'sweet dreams!' of 'dream
on!', om te laten merken dat je iets niet realistisch vindt. Samen met een
aantal vrienden zongen wij tijdens een van de eerste reizen, spelend met die naam,
al meteen een liedje. Het begin van 'Que sera, sera- whatever will be, will be'
is 'When I was just a little girl'. Dat werd, in het Indonesisch: "Saya
bermimpi mimpi manis (ik droom zoete dromen) Tetapi bangun, pagi, ini pahit
(maar wakker worden, 's ochtends vroeg, dat is bitter) Seperti kopi, tanpa
gula, (net zoals koffie, zonder suiker) bangun pagi: pahit (het 's ochtends
ontwaken is bitter)". De hoteleigenaars die ons studiecentrum zouden
beheren waren heel blij dat wij hun de kans hadden gegeven grote schulden af te
betalen. Maar hun daden bleven beperkt tot aflossen van de hypotheek en terugkopen
van sieraden bij het pandjeshuis. We hebben nog een paar pogingen gedaan om een
uitvoerbaar alternatief te vinden, maar tenslotte ging onze zoete droom teveel
op een nachtmerrie lijken. Het wakker worden was bitter, want de stichtingskas
bleek bijna leeg. Toch was er een begin gemaakt, en in plaats van de Kop'rasi
Pelangi Jempol, de wat manis-manische regenboog-duim omhoog coöperatie,
kwam Oooom Piet, meer in de lijn van Lexa's grootvaders dan van haar meoder en
oma. Door handel te drijven zonder winstoogmerk konden wij mensen helpen. Door
financieel onze nek uit te steken vermeden wij neerbuigendheid. Het bleek een
doeltreffende manier van samenwerken met de mensen van het geboorteland van oom
Piet en zijn nichtje. Het 13 jaar later wakkerworden uit de zoete Oooom Piet
droom was moeilijk maar niet echt bitter, want het was een eigen keus.. Manis
is zoet maar ook lief. En bij een echt Indisch meisje gaan lief en stout soms
hand in hand. Stoute Lexa leek een leuke naam voor vele nieuwe mimpi manis
, van Vietnam tot aan de Andes, van Marokko tot Kenya,.Afghanistan tot Kosovo.
Ondertussen slaapt, Stoute Lexa de Eeuwige Slaap, en is de echte Lexa aan een
nieuwe incarnatie bezig met "ni9nelives". [naar boven]
de A-U-M van Òòòòm Piet
Die naam Oooom Piet was een woordspeling. De Hindoe mantra òòòòm,
meestal AUM geschreven, staat voor de kenmerken van onder andere Shiva, de god
van vernietiging. Wij denken graag aan de daarbijhorende wedergeboorte en de bescherming
van het (nieuwe) leven. Het is ook een dankjewel aan de echte oom Piet, die zorgde
voor het startkapitaal van de handelende tak van de 16 september stichting.
Na de 'vernietiging' in 1998 van de economie van Indonesië en van Soeharto's
oppermacht bleven door de politieke onrust de toeristen massaal weg. De Krismon,
de monetaire crisis, betekende een enorme economische terugslag, vooral voor het
relatief niet eens zo arme Bali. De manier om toch aan (buitenlands) geld te komen
is daar vanouds de verkoop van kunstnijverheid- een creatieve manier om met economische
ellende om te gaan. Dat paste precies in het straatje van de 16 september
stichting. De 'wedergeboorte' van zowel Indonesië als van de 16 september
stichting was begonnen. De statutenwijziging van 1999 gaf uitdrukking aan de ontwikkelingen
van de stichting en probeerde dit 'nieuwe leven' te 'beschermen'. Speciaal genoemd
werden nu "sociale, culturele, educatieve en economische activiteiten in
binnen- en buitenland" en "activiteiten die de cirkelgang van de armoede
doorbreken en milieubedreiging tegengaan". In de plaats van "factie
en fictie" kwamen "kunst en kunstnijverheid". Deze uitgangspunten
van de 16 september stichting blijven gelden, ook als we niet alleen Indonesische
kunstnijverheid naar Nederland halen We lijken wat op die boze Shiva, de vernietiger,
nu we dat leuke snuffelwinkeltje en die prachtige stand op de Tong Tong Fair zomaar
opgeven. Toen die grote Oooom Piet-helpersfamilie in juni 2009 de laatste keer
haar traditionele koempoelan hield wilde. Voor het eerst in al die jaren
de zon niet echt schijnen. Toch zien wij het zonnig in. Geen nieuw leven zonder
te bongkarren- op te ruimen. En regen is vruchtbaar. Dus we verwachten
dat ook de nieuwe loot aan de stichtingsboom zal groeien, dat onze kleine zaailingetjes
wortel gaan schieten, en dat het ons lukt dat nieuwe leven te koesteren en te
beschermen. naar boven kunstnijverheid,
knutselen, klubjes- en een Indisch reisverslag van een eeuw terug bijnaVanaf
het eerste begin is kunst- en kunstnijverheid een kernzaak voor ons Ooooma
Piet is dol op knutselen en laat kinderen graag zelf dingen maken of versieren,
thuis, op scholen en bij verjaarspartijtjes. Kunst hoeft geen grote K te hebben
om mensen een beetje blijer te maken. Zelf een fotolijst versieren, zelf een ketting
rijgen is veel leuker dan iets kant en klaars voor vaderdag of voor om je nek.
De materialen van Oooom Piet zijn intrigerend: zijn die gouden, kantachtige dingen
echt zijdecocons? Wat zijn ruggeroggewervels nou weer, en kayu laut? Geklopte
kaneelbast? Kan ik zelf een zeilbootje maken met die 'schuitjes' van de kokospalm?
Kan ik offerschaaltjes vlechten met stroken lontarblad? Het moment
dat we gezellige klubjes kunnen aanbieden komt steeds dichterbij. Voor kinderen
en voor volwassenen. We willen in kleine groepjes oefenen op hoe je in het Bahasa
Indonesia van gedachten kunt wisselen, het tukar pikiran waar we het al
bij de PusBelMas over hadden. We hopen ook kooklessen aan te kunnen bieden,
onder de leiding van Cok, die 5 jaar lang de catering heeft verzorgd voor de Oooom
Piet pasarhelpers. Daar hoort natuurlijk ook het maken van grapjes bij en het
gezellig samen het resultaat van dat koken opeten in de rommelige maar groot genoege
dapur, keuken, van het Plantsoen. Wij denken steeds vaker aan oom
Piets vader, Opa James. Ook hij was dol op reizen en ook hij kocht graag etnografica
en kunstnijverheid. Ook hij was nieuwsgierig naar de mensen achter de dingen,
naar hun adat, de tradities en gebruiken. Hij fotografeerde graag
en goed en schreef boeiende reisverslagen. Nu het nichtje van zijn jongste zoon,
oom Piet, de winkel gaat sluiten krijgt ze misschien eindelijk tijd om die verslagen
te scannen en via een link beschikbaar te maken wat hij schreef over zijn reizen
van Java naar Sumatra. Of de foto's die hij nam van Oma James op een struisvogel
of van die moddervette sumi-worstelaar in Japan. We hebben ideeen te over-
en we weten dat alles niet in een vloek en een zucht werkelijkheid wordt. En
van u verwachten wij naast uw tolerantie- waar wij al jaren heel dankbaar voor
zijn, dat mag hier wel 's gezegd worden- ook geduld. En dan gewoon hopen dat er
een aantal van al die plannen echt gaan lukken! [naar boven]
|